Mahāyāna Sūtra Alaṅkāra

Deśana Adhikāra Bhāṣya

Kārikā Prathamā

Kṛcchra labdhān, apy, asārān, kṣayitvā, prāṇān, bhogāṃś ca, bodhisattvā^s, duḥkhitebhyaḥ, kāruṇyāt, satatam, udārair visargair, utsṛjanti, prāg, eva, dharmaṃ, yo, na^aieva, kṛcchreṇa, vā bhṛśam, api, vā^āavasṛjatāṃ, vṛddhiṅ gachati, na kṣayaṃ. |

Kārikā Dvitīyā

Tatra, buddhā, aja·gara^oupamās, teṣāṃ, svaśāntir, āsya puṭan, dharma kāyaḥ. |

Viśuddhi vipulaṃ, savāsana kleśa jñeya^āavaraṇa viśuddhitaḥ. |

Sādhāraṇaṃ, sarva buddhaiḥ, akṣayam, ātyantikatvāt. |

Kārikā Tṛtīyā

Tasmān, na nirarthikā, yoginām, bhāvanā bhavati, pratyātma vedyasya, dharmasya, tad, vaśena,^āabhigamāt. |

Na nirarthikā, deśanā bhavati, yukti vihitair, dharmaiḥ, svadharmatā,^āayāñ, janatā,^ā ākarṣaṇāt. |

Yathā, punar, bhāvanā, sārthikā, bhaved, deśanā, vā tat, śloka^āardhena, darśayati. |

Śeṣaṅ, gata^āartham. |

Kārikā Caturthā

Tatra, vibhutvato, yā, mahā·bhūmi praviṣṭānām. |

Sarvato, rūpādyā, vṛkṣa vāditrādibhyo, ^'aapi, niścarati. |

Śeṣaṅ, gata^āartham. |

Kārikā Pañcamā

Ayañ, catuṣka^āartha nirdeśena, ślokaḥ. |

Yad, uktam, brahma paripṛcchāyām. |

Caturbhir, dharmaiḥ, samanvāgatā bodhisattvā, mahā dharma dānaṃ, vitaranti, saddharma parigrahaṇatayā, ātmanaḥ, prajña^outtāpanatayā, satpuruṣa karma karaṇatayā, saṅkleśa vyavadāna sandeśanatayā ca. |

Ekena, hi, bāhu śrutyād, viṣadā, deśanā, bhavati. |

Dvitīyena, mahā prājñatvāt, saṃśaya jahā, pareṣāṃ, saṃśayac, chedāt. |

Tṛtīyena,^āanavadya karmatvād, ādeyā. |

Caturthena, tattva darśikā, dvividhā, saṅkleśa lakṣaṇasya, ca tattvasya, vyavadāna lakṣaṇasya, ca dvābhyān, dvābhyāṃ, satyābhyām. |

Kārikā Ṣaṣṭhā

Asmin, dvitīye śloke, madhurā, pareṇa,^āakṣiptasya,^āaparuṣa vacanāt. |

Mada vyapetā, stutau siddhau, vā madān, anugamanāt. |

Akhinnā, akilāsikatvāt. |

Sphuṭā, nirācārya muṣṭitvāt. kṛtsna deśanataḥ. |

Citrā, apunar, uktatvāt. |

Yuktā, pramāṇa^āaviruddhavāt |

Gamikā, pratīta pada vyañjanatvāt, nirāmiṣā, Prasanna^āadhikārān, adhikatvāt. |

Sarvatragā, yāna traya gatatvāt. |

Kārikā Saptamā

Adīnā, paurī, parṣan, pūraṇāt. |

Madhurā, valguḥ. |

Sūktā, vispaṣṭā, sunirukta^āakṣaratvāt. |

Pratītā vijñeyā, pratītā^āabhidhānatvāt. |

Yathā, ^āārhā, śravaṇīyā vineyā,^āanurūpatvāt. |

Anāmiṣā aniḥ, śrita lābha satkārā, loke. |

Pratatā, apratikūlā. |

Parimitā,^āāyām, akhedāt. |

Viṣadā, aparyāttā. |

Kārikā Aṣṭamā

Yuktaiḥ, pada vyañjanair, uddeśāt, pramāṇā, virodhena. |

Sahitair, nirdeśād, uddeśā, virodhena. |

Yāna^āānulomanād, ānulomikair, yāna trayā, virodhena. |

Ślākṣṇyād, anuccha vikair, akaṣṭa śabdatayā. |

Prātītyād, aupayikaiḥ, pratīta^āarthatayā, ca^āartha^oupagamanāt. |

Yāthā,^āarhāt, pratirūpair, vineyā,^āanurūpatayā. |

Nairyāṇyāt, pradakṣiṇair, nirvāṇa^āadhikāratayā. |

Ānukūlyān, nipakasya,^āaṅga sambhāraiḥ, śaikṣasya,^āarya^āaṣṭāṅga mārga^āanukūlyāt. |

Kārikā Navamā

Ṣaṣṭy aṅgī, sa^āācintyā, yā, guhyaka^āadhipati nirdeśe, buddhasya, ṣaṣṭy ākārā, vāg nirdiṣṭā. |

Punar, aparaṃ, śānta mate, tathāgatasya, ṣaṣṭy ākāra^oupetā, vāg niścarati, snigdhā ca, mṛdukā ca, manojñā ca, manoramā ca, śuddhā ca,^eiti, vistaraḥ. |

Tatra, snigdhā, satva dhātu kuśala mūla^oupastambhikatvāt. |

Mṛdukā, duṣṭa eva dharme, sukha saṃsparśatvāt. |

Manojñā, svarthatvāt. |

Manoramā, suvyañjanatvāt. |

Śuddhā, niruttara loka^outtara pṛṣṭha labdhatvāt. |

Vimalā, sarva kleśa^āanuśaya vāsanā, visaṃyuktatvāt. |

Prabhāsvarā, pratīta pada vyañjanatvāt. |

Valguḥ, sarva tīrthya kumati dṛṣṭi vighāta bala guṇa yuktatvāt. |

Śravaṇīyā, pratipatti nairyāṇikatvāt. |

Anantā, sarva para pravādibhir, anāched, yatvāt. |

Kalā, rañjikatvāt. |

Vinītā, rāga^āadipratipakṣatvāt. |

Akarkaśā, śikṣā, prajñapti sukha^oupāyatvāt. |

Aparuṣā, tad, vyatikrama sampanniḥ, saraṇa^oupadeśakatvāt. |

Suvinītā, yāna traya naya^oupadeśikatvāt. |

Karṇa sukhā, vikṣepa pratipakṣatvāt. |

Kāya prahlādana karī, samādhy āvāhakatvāt. |

Citti^auudvilya karī, vipaśyana^āaprāmodya^āavāha phalakatvāt. |

Hṛdaya santuṣṭi karī, saṃśayac, chedikatvāt. |

Prīti sukha sañjananī, mithyā, niścaya^āapakarṣikatvāt. |

Niḥparidāhā, pratipatta^āavavipratisāratvāt. |

Ājñeyā, sampanna śruta·maya jñāna^āāśrayatvāt. |

Vijñeyā, sampanna cintā·maya jñāna^āāśrayatvāt. |

Viṣpaṣṭā, anācārya, muṣṭi dharma vihitatvāt. |

Premaṇīyā,^āanuprāpta svaka^āarthānām, prema karatvāt. |

Abhinandanīyā,^āananuprāpta svaka^āarthānāṃ, spṛha ṇīyatvāt. |

Ājñāpanīyā, acintya dharma samyag darśikatvāt. |

Vijñāpanīyā,^āacintya dharma samyag deśikatvāt. |

Yuktā, pramāṇa^āaviruddhatvāt. |

Sahitā, yathā,^āarha vineya deśikatvāt. |

Punar, ukta doṣa jahā^s, avandhyatvāt. |

Siṃha svara vegā, sarva tīrthya santrāsakatvāt. |

Nāga svara śabdā, udāratvāt. |

Megha svara ghoṣā, gambhīratvāt. |

Nāgendra rutā, ādeyatvāt. |

Kinnar, asaṅgīti ghoṣā, madhuratvāt. |

Kala viṅka svarar, utara vitā,^āabhīkṣṇa bhaṅgaratvāt. |

Brahma svarar, utara vitā dūraṅgamatvāt |

Jīvañ, jīvaka svarar, utara vitā, sarva siddhi pūrvañ, gamanaṅ, galatvāt. |

Devendra madhur, anirghoṣā, anatikramaṇīyatvā. |

Dundubhi svarā, sarva māra pratyarthika vijaya pūrvaṅ, gamatvāt. |

Anunnatā, stuty asaṅkliṣṭatvāt. |

Anavanatā, nindā,^āasaṅkliṣṭatvāt. |

Sarva śabda^āanupraviṣṭā, sarva vyākaraṇa sarva^āākāra lakṣaṇa^āanupraviṣṭatvāt. |

Apaśabda vigatā, smṛti sampramoṣe, tad, aniścaraṇatvāt. |

Avikalā, vineya kṛty asarva kāla pratyupasthitatvāt. |

Alīnā, lābha sat kārāni śritatvāt. |

Adīnā, sa^āavadya^āapagatatvāt. |

Pramuditā, akheditvāt. |

Prasṛtā, sarva vidyā,^āāsthāna kauśalya^āanugatatvāt. |

Akhilā, satvānān, tat, sa kalā,^āartha sampādakatvāt. |

Saritā, prabandha^āanupacchinnatvāt. |

Lalitā, vicitrā, kāra pratyupasthānatvāt. |

Sarva svara pūraṇī, eka svarana^aieka śabda vijñapti pratyupasthānatvāt. |

Sarva satva^eindriya santoṣaṇī, eka^āaneka^āartha vijñapti pratyupasthānatvāt. |

Aninditā, yathā, pratijñatvāt. |

Acañcalā, āgamita kāla prayuktatvāt. |

Acapalā, atvaramāṇa vihitatvāt. |

Sarva parṣa danur, avitā, dūrāntika parṣat tulya śravaṇatvāt. |

Sarva^āākāra vara^oupeto, sarva laukika^āartha dṛṣṭa^āanta dharma pariṇāmikatvāt. |

Kārikā Daśamā

Ākhyāti vācā. |

Prajñāpayati, padaiḥ, suyuktaiḥ. |

Prasthāpayati, vibhājayati, vivṛṇoti, yathā, kramam, uddeśa vibhāga saṃśayac chedaiḥ. |

Uttānī karoti uttānī, karaṇam, bahulī, kāra^āanugatā, deśanā, niścaya, balā, dhāna^āartham. |

Deśayaty, uddha(ṭi)ta jñeṣu. |

Samprakāśayati, vipañcita jñeṣu. |

Kārikā Ekādaśā

Śuddhā, trimaṇḍalena,^eiti. |

Yena, ca, deśayati vācā, padaiś ca. |

Yathā, ca,^ouddeśa^āadiprakāraiḥ. |

Yeṣu, ca,^oudghaṭita vipañcita jñeṣu. |

Eṣa,^aieva, ca, deśanā, punar, aṣṭa doṣa vivarjitā, veditavyā, yathā, kramam. |

Kārikā Dvādaśā

Te, punar, aṣṭau, doṣāḥ, kauśīdyam, anavasambodhaḥ, avakāśasya,^āākaraṇam, anīta^āarthatvaṃ, sandehasya,^āacchedanā, tad, vigamasya,^āadṛḍhī, karaṇan, niścayasya,^eity, arthaḥ. |

Kārikā Trayodaśā

Khedo, yena,^āabhīkṣṇan, na deśayet. |

Mat saritvañ, ca^āakṛtsna prakāśantā. |

Kārikā Caturdaśā

Kārikā Pañcadaśā

Catur guṇa brahmacarya samprakāśako, dharmaḥ. |

Ādimadhya paryavasāna kalyāṇo, yathā, kramaṃ, śruta cinta^āabhāvanābhir, bhakti tuṣṭi buddhi hetutvāt. |

Tatra, bhaktir, adhimuktiḥ, sampratyayaḥ, tuṣṭiḥ, prāmodyaṃ, yukti nidhyānāc, chakya prāptitāṃ, viditvā. |

Buddhiḥ, samāhita cittasya, yathā, bhūta jñānam. |

Dvi·vidha^āartha, ity, ataḥ, svarthaḥ, saṃvṛtti parama^āartha satya yogāt. |

Sugrāhya, ity, ataḥ, suvyañjanaḥ, pratīta pada vyañjanatvāt. |

Catur·guṇam, brahma·caryam. |

Kevalam, parair, asādhāraṇatvāt, paripūrṇan, tridhātu kleśa prahāṇa paripūraṇāt. |

Pariśuddhaṃ, svabhāva viśuddhito, ^'aanāsravatvāt. |

Paryavadātam, mala viśuddhitaḥ, santāna viśuddhyā, kṣīṇa^āasravāṇām. |

Kārikā Ṣoḍaśā

Kārikā Saptadaśā

Caturvidho, ^'aabhisandhir, deśanāyām, buddhasya, veditavyaḥ. |

Avatāraṇa^āabhisandhir, lakṣaṇa^āabhisandhiḥ, pratipakṣa^āabhisandhiḥ, pariṇāmana abhisandhiś ca. |

Tatra,^āavatāraṇa^āabhisandhiḥ, śrāvakeṣu, draṣṭavyaḥ. |

Śāsana^āavatāraṇa^āartham, anuttra^āasāya rūpa^āadyastitva deśanāt. |

Lakṣaṇa^āabhisandhis, triṣu parikalpita^āadisv abhāve, ṣudraṣṭavyo, niḥsvabhāva^āanutpanna^āadi sarva dharma deśanāt. |

Pratipakṣa^āabhisandhir, doṣāṇāṃ, vinaye, draṣṭavyo, yathā,^āaṣṭa^āavaraṇa pratipakṣa^āagra yāna sambhāṣa^āanuśaṃse, gāthā,^āadvayaṃ, vakṣyati. |

Pariṇāmana^āabhisandhir, abhidhāna gāmbhīrye, draṣṭavyo, yathā,^āaha. |

“Asāre, sāratayo, viparyāse, ca sukhitāḥ. |

Kleśena, ca susaṅkliṣṭā, labhante, bodhim uttamām. || iti |”

Ayam, atra,^āabhisandhiḥ. |

Asāre, sāramataya, ity, avikṣepe, yeṣāṃ, sāra buddhiḥ, pradhāna buddhir, vikṣepo, hi, visāraś, cetasaḥ. |

Viparyāse, ca susthitā, iti nitya, sukha śucy ātma grāha viparyayeṇa,^āanitya^āadike, viparyāse, susthitā, aparihāṇitaḥ. |

Kleśena, ca sasaṅkliṣṭā, iti, dīrgha duṣkara vyāyām, aśrameṇa,^āatyartham, parikliṣṭāḥ. |

Kārikā Aṣṭādaśā

Caturvidho, ^'aabhiprāyaḥ. |

Satata^āabhiprāyo, yad, āha. |

Aham, eva, sa, tasmin, samaye, vipaśvī, samyak sambuddho, ^'aabhūvam, ity, aviśiṣṭa dharma kāyatvāt. |

Artha^āantara^āabhiprāyo, yad, āha. |

Niḥsvabhāvāḥ, sarva dharmā, anutpannā, ity, evam, ādi ayathāruta^āarthatvāt, kāla^āantara^āabhiprāyo, yad, āha. |

Ye, sukhāvatyām, prāṇidhānaṅ, kariṣyanti, te, tatra,^oupapatsyanta, iti, kāla^āantareṇa,^eity, abhiprāyaḥ. |

Pudgala^āaśaya^āabhiprāyo, yat, tad, eva, kuśala mūlaṅ, kasyacit, praśaṃsate, kasyacid, vigarhate, ^'aalpa mātra santuṣṭasya, vaipulya saṅgrahāt, mahāyāna sūtra^āanta sa^āanuśaṃsaṅ, gātha^āadvayam, upādāya,^āāha. |

Kārikā Navadaśā

Kārikā Viṃśā

Kārikā Ekaviṃśā

Kārikā Dvāviṃśā

Kārikā Trayoviṃśā

Buddhe, dharme, ^'aavajñā,^eiti, pañca gāthāḥ. |

Tatra,^āaniyata bhedo, bodhisattvānām, aniyatānām, mahāyānad, bhedaḥ. |

Agrayān, asambhāṣā, yā, mahāyāna deśanā. |

Buddhe, ^'aavajñā, varaṇasya, pratipakṣa sambhāṣā. |

Aham, eva, sa, tena kālena, vipaśvī, samyak sambuddho, ^'aabhūvam, iti. |

Dharme, ^'aavajñā, varaṇasya, pratipakṣa sambhāṣā. |

Iyato, gaṅgāna dīvāli kāsamāna buddhān, paryupāsya, mahāyāne, ^'aavabodha utpadyata^s, iti. |

Kauśīdyā, varaṇasya, pratipakṣa sambhāṣā. |

Ye, sukhāvatyām, praṇidhānaṅ, kariṣyanti te; tatra,^oupapatsyanta, iti. |

Vimala candra prabhasya, ca tathāgatasya, nāma dheya grahaṇa mātreṇa, niyato bhavaty, anuttara^āayāṃ, samyak sambodhāv, iti. |

Alpa mātra santuṣṭya^āavarasya pratipakṣa sambhāṣā. |

Yatra, bhagavān, kvacid, dāna^āadi vivarṇayati, anyatra, varṇitavān. |

Rāga caritasya cāvaraṇasya pratipakṣa sambhāṣā |

Yatra, bhagavān, buddha kṣetra vibhūtiṃ, varṇayati. |

Māna caritasya,^āavaraṇasya, pratipakṣa sambhāṣā. |

Yatra, bhagavān, kasya, cid buddhasya,^āadhikāṃ, sampattiṃ, varṇayati. |

Kaukṛtya^āavaraṇasya, pratipakṣa sambhāṣā. |

Ye, buddha bodhisattveṣv, akāraṅ, kariṣyanti te, sarve, svarga^oupagā, bhaviṣyanti,^īiti. |

Aniyata bhedasya,^āavaraṇasya, pratipakṣa sambhāṣā. |

Mahā śrāvakāṇām, buddhatve, vyākaraṇa deśanā, ekayāna deśanā ca. |

Kṛtsna dhātu puṣṭiḥ, sarva mahāyāna^āadhiṣṭhānāya, dhātu puṣṭis, tad, āvaraṇa vigamāt, sarvatra, mahāyāne, ^'aadhimukti lābhataḥ. |

Dvaya mukhatā, samādhi mukhatā, dhāraṇī mukhatā ca. |

Dṛṣṭe, dharme, dvividho, ^'aanuśaṃsaḥ, sāmparāyike, ^'aaṣṭa vidhaḥ, krameṇa,^outtara^outtara viśeṣa lābhād, veditavyaḥ. |

Kārikā Caturviṃśā

Pañcabhiḥ kāraṇaiḥ sukathikatvam |

Sūryavat pratapanañ cānuśaṃsaḥ |

Lokāvarjanato bahu matatvāt |

Pañca kāraṇāni sukathikatvasya yenāviparītaṃ darśayati abhīkṣṇaṃ nirāmiṣa citta ādeya vākya vineyānurūpaṃ ca |